Czym jest „celność” ?
„Celność” a więc precyzję oddawanych strzałów, najlepiej wskazuje „ciasne” skupienie przestrzelin przy jednoczesnym prawidłowym umiejscowieniu całej grupy na tarczy strzeleckiej. Zarówno broń jak i amunicja oraz operator, łącznie tworzą spójny zestaw strzelecki, umożliwiający osiąganie oczekiwanych rezultatów.
Na dobrą „celność” wpływ ma wiele całkowicie niezależnych od siebie czynników, takich jak:
- Jakość broni a zwłaszcza lufy, ze szczególnym uwzględnieniem komory nabojowej i korony wylotu lufy, oraz skoku gwintu.
- Jakość a zwłaszcza powtarzalność amunicji.
- Jakość przyrządów celowniczych, najczęściej optycznych np. luneta lub kolimator.
- Wyszkolenie strzelca.
- Postawa strzelecka z której aktualnie jest wykonywane strzelanie.
- Warunki oświetleniowe i atmosferyczne panujące podczas strzelania.
Jak mierzyć „celność” ?
Głównym wyznacznikiem „celności” jest dobre skupienie a więc jak najmniejszy rozrzut przestrzelin na tarczy, czyli „ciasne grupy”. Jeden, nawet najcelniejszy strzał, nic jeszcze nie znaczy, ponieważ mógł być zwykłym przypadkiem, tzw. fuksem. O dobrej celności świadczy nie pojedyncze trafienie, lecz powtarzalność wystrzeliwania ciasnych grup. Przestawienie celownika, tak żeby grupa trafiała tam gdzie chcemy, nie stanowi już większego problemu, najważniejsze jest, żeby grupy były „ciasne”. Czym ciaśniejsze tym lepiej, a jeszcze lepiej, gdy grupa znajduje się tam gdzie celował strzelec. Czyli gdy POI jest tam gdzie POA.
Czym jest skupienie i co odróżnia je od rozrzutu ?
Skupienie przestrzelin świadczy o dobrej precyzji oddawanych strzałów, natomiast duży rozrzut na tarczy o sytuacji całkowicie odmiennej. Należy dążyć do jak najmniejszego rozrzutu, a zatem do jak największego skupienia grupy przestrzelin. Zarówno rozrzut jak i skupienie mierzymy tę samą metodą, Center To Center w skrócie CTC. Początkujący strzelcy, często mierzą rozrzut, dążąc do jego minimalizacji, aby osiągnąć oczekiwane skupienie zamiast rozrzutu. Podawanie skupienia grupy na tarczy strzeleckiej metodą CTC, polega na pomiarze odstępu, pomiędzy środkami najbardziej oddalonych od siebie przestrzelin. To tyle z teorii, jednak praktyka czasami wskazuje duże trudności w określaniu pozycji centralnych punktów przestrzelin, powodując spore błędy pomiarowe.
Prawidłowa metodologia wykonywania pomiarów metodą CTC
Z powodu trudności w wyznaczaniu centralnych punktów, wzajemnie nakładających się na siebie przestrzelin, zwłaszcza większych kalibrów, do pomiarów podchodzimy inaczej. Nie mierzymy tego klasycznie pomiędzy środkami przestrzelin, lecz pomiędzy najbardziej oddalonymi, zewnętrznymi krawędziami przestrzelin. Od tak zmierzonego wyniku, musimy odjęć jedną średnicę pocisku. Przykładowo mamy ciasną grupę o największej średnicy zewnętrznej całej grupy 24mm i odejmujemy od wyniku pomiaru średnicę pocisku np. 5,56mm. To daje nam pomiar CTC 18,44mm dla tej grupy. Czyli bardzo dobry wynik, niewiele ponad 1 MOA na 50 metrów.
Czemu tak mierzyć, a nie tradycyjnie pomiędzy środkami przestrzelin ?
Podany wyżej sposób pomiaru, umożliwia łatwy a przy tym precyzyjny pomiar skupienia, zwłaszcza mocno zachodzących na siebie przestrzelin dużego kalibru. Przykładowo, dwie zachodzące na siebie przestrzeliny w kalibrze 12,7mm, dające jeden lekko jajowaty otwór o rozmiarze 15mm w najszerszym miejscu. Pomiar skupienia takiej grupy utrudniałoby wyznaczenie punktów centralnych wnętrza przestrzelin a co za tym odległości pomiędzy nimi. Dla ułatwienia zrozumienia metodologi pomiaru w przedstawionym przykładzie, użyłem tylko dwóch przestrzelin. Jednak ta sama zasada obowiązuje dla dowolnej ilości otworów od przestrzelin na tarczy. Poza tym nie trzeba doszukiwać się środków przestrzelin, ponieważ skupienie mierzymy po zewnętrzych częściach obwodów i odejmujemy jedną średnicę pocisku.
Tak mierzone skupienie, po podstawieniu do wzoru, daje nam rzeczywistą wartość CTC, czyli 15mm-12,7mm=2,3mm. To oznacza bardzo dobre skupienie, zaledwie 2,3mm strzelając tak dużym kalibrem. Pomimo bardzo dużego otworu, rzeczywista wartość CTC to tylko 2,3mm. Skupienie przestrzelin w tarczy, należy wyznaczać pomiędzy środkami przestrzelin metodą Center to Center, jednak z wykorzystaniem prostego wzoru matematycznego. Żeby nie trzeba było szukać niewidocznych środków przestrzelin. A więc mierzymy na zewnątrz w najszerszym miejscu danej grupy a od uzyskanego wyniku pomiaru, odejmujemy jedną średnicę pocisku.
Pomiar skupienia w wartościach bezwzględnych, metodą CTC nie wyczerpuje całkowicie tematu celności
Czym innym jest skupienie CTC 50mm na dystansie 50 metrów a czym innym na 500 metrach. Takie skupienie na dystansie 500 metrów, będzie rewelacyjnym wynikiem, jednak na 50 metrach będzie to wynik „delikatnie” mówiąc przeciętny. W obydwóch przytoczonych przypadkach, mamy takie samo skupienie na tarczy, czyli CTC 50mm a jednak precyzja oddawanych strzałów diametralnie różna.
Rozwiązaniem tego problemu jest podawanie skupienia czy też rozrzutu, mierzonego metodą CTC przy pomocy miary kątowej MOA. W tym celu używana jest imperialna jednostka miary – Minute of Angle, skrótowo MOA, oczywiście mierzona metodą CTC !!!
MOA to skrót od terminu „Minute Of Angle” wynoszący 1⁄60 stopnia. 1 MOA to 1,047″ na 100 yd (2,9 cm na 100 m). W tym samym celu jest również stosowany Shooters MOA (SMOA) to 1″ na 100 yd. Ja nie miałbym nic przeciwko, gdyby wyniki były podawane w miliradianach a nie minutach kątowych, ale nie ja ustalam standardy. Miliradiany są wygodniejsze dla europejczyków, ponieważ bardzo łatwo przeliczać wyniki. 1 miliradian to 10 cm na 100 metrach a 0,1 miliradiana to 10 mm na 100 metrach, proste jak drut.
Od czego zależy tzw. „celność” czyli precyzja oddawanych strzałów?
W celu dokładnego zgłębienia zagadnienia precyzyjnego oddawania strzałów, postaram się szczegółowo wyjaśnić, wpływ każdego z czynników wpływających na osiągane wyniki. W oddzielnych artykułach tej witryny, opisuję jak i co należy kontrolować, aby poprawić wyniki w precyzyjnym strzelaniu do celu. https://sp5mxf.com/od-czego-zalezy-celnosc