Jak prawidłowo wyznaczyć wartość parametru Sight Height

Sight Height jest to wysokość celownika nad lufą a precyzyjniej wysokość linii wzroku nad osią lufy

 

Wysokość celownika nad osią lufy jest zwykle parametrem wymaganym przez kalkulatory balistyczne, aby pomóc w obliczeniu trajektorii lotu pocisku oraz POI dla konkretnego karabinu / zestawu.

Różni strzelcy używają rozmaitych metod w celu określenia parametru (SH), potrzebnego do wyznaczenia trajektorii lotu pocisku za pomocą kalkulatora balistycznego. Najprostszym, podstawowym sposobem jest pomiar odległości od środka lufy, a więc od osi lufy do środka lunety lub pierścieni lunety. Pomimo że jest to nieprawidłowy sposób, lecz jest to dość łatwy oraz szybki sposób na uzyskanie parametru Scope Height. Kiedyś parametr Scope Height oznaczał wysokość zamontowania geometrycznego środka tubusu celownika optycznego nad geometrycznym środkiem lufy karabinu, nazywanego osią lufy. Nazwa parametru Scope Height jest historyczną zaszłością powoli odchodzącą do lamusa. Została wyparta przez zdecydowanie dokładniejszą, obecnie używaną Sight Height.

Parametr Scope Height został zastąpiony nową nazwą Sight Height, zmianę nomenklatury wymusił potęp 

Sight Height oznacza odstęp linii wzroku od osi lufy, zmieniona nazwa już sama w sobie dokładniej precyzuje swoją rolę. Obecnie używany termin Sight Height precyzyjnie wyznacza wysokość linii wzroku, przebiegającej przez tubus celownika optycznego nad osią lufy karabinu. Ta zmiana była konieczna, ponieważ geometryczny środek tubusu celownika optycznego bardzo rzadko pokrywa się z linią celowania. Linia wzroku czyli celowania bardzo rzadko przebiega przez geometryczny środek tubusu lunety, zazwyczaj podąża za środkiem krzyża, choć nie zawsze. Takim przykładem odstępstwa od tej reguły jest np. strzelanie z różnych punktów na siatce celowniczej, a nie ze środka krzyża. Jakby nie celować, to jednak przebieg linii celowania bardzo rzadko będzie miał okazję pokryć się z geometrycznym środkiem tubusu celownika. Z tego powodu należy wyznaczyć (położenie) przebieg linii celowania wewnątrz celownika optycznego, lecz nie geometrycznego środka celownika. Następnie należy wyznaczyć wysokość tej linii nad osią lufy i to będzie właściwym parametrem Sight Height.

 

Najlepiej zrozumieć problem oglądając graficznie przedstawione przecinanie się osi optycznej z linią trajektorii lotu pocisku

W tym filmiku https://www.youtube.com/watch?v=QGUzQX2UcqM widać rysunek z wyrysowanymi liniami strzału jak i linią celowania. Więc jeżeli mamy wyznaczać Sight Height na końcu lufy, to co się wydarzy jeżeli zdecydowanie skrócimy lufę ?

A co się stanie, jeżeli utniemy lufę tuż przy końcu osady karabinka ? Pozycja osi lufy, a co za tym kierunek wystrzału nie zmieni się, natomiast wartość parametru Sight Height ulegnie radykalnej zmianie. Trajektoria lotu pocisku po tym radykalnym skróceniu lufy zasadniczo nie ulegnie zmianie, a według nowo powstałej wartości parametru Sight Height powinna być zupełnie inna. To doświadczenie jasno wskazuje, że pomiar parametru Sight Height na końcu lufy jest z założenia błędny. Ten eksperyment powinien zmusić do myślenia oraz spowodować wypracowanie prawidłowego schematu ustalania parametru Sight Height. Według mnie Sight Height nie może być mierzony na wylocie lufy, lecz gdzieś w okolicy celownika optycznego. Być może jest to wysokość ustawienia środka siatki celowniczej (krzyża) nad osią lufy zestawu strzeleckiego.

 

To gdzie i jak mierzyć Sight Height ?

Oś lufy nie zmienia swojego położenia, ponieważ jest zamocowana w osadzie karabinu, stale w jednym i tym samym miejscu. Ponieważ siatka celownicza ma możliwość przemieszczania się wewnątrz tubusu celownika, to linia wzroku przemieszcza się wraz z przestawianiem siatki celowniczej. Innymi słowy linia wzroku (celowania) podąża za środkiem (krzyża) siatki celowniczej. Linia celowania jest przestawialna względem osi lufy (przy pomocy regulacji pionowej celownika), umożliwia to naprowadzenie krzyża na punkt trafienia POI. Jak więc wykazałem, parametr Sight Height nie jest stały, ponieważ linia celowania nie jest stałą wartością, lecz przestawialną regulacjami. Jak ogólnie wiadomo, kalkulatory balistyczne wymagają od nas wpisania stałej wartości parametru Sight Height, więc jak sobie z tym poradzić ?

 

Jeśli parametr Sight Height nie jest stały, lecz w pewnych niewielkich granicach przestawialny, to jak go wyznaczyć ?

Można oczywiście poradzić sobie z tym problemem, czyli wyznaczyć Sight Height tylko dla konkretnego ustawienia siatki celowniczej. Parametr Sight Height może być warunkowo stały, w przypadku wyzerowania lunety na wcześniej wybranym dystansie, np. na 100 m. Dla tak ustalonego ustawienia siatki celowniczej należy wyznaczyć Sight Height. Tylko przy wybranym indywidualnie ustawieniu, Sight Height będzie miało stałą i niezmienną wartość, którą wyznaczymy i której będziemy się trzymali. Jeżeli już raz wyznaczymy parametr Sight Height dla ściśle określonej odległości wyzerowania krzyża, to on już się nie zmieni. Parametr Sight Height dla tego ustawienia wysokości siatki celowniczej będzie zawsze taki sam.

 

Niezależnie od tego, do jakiego dystansu mamy obecnie ustawioną siatkę celowniczą, parametr Sight Height musimy wyznaczyć bardzo dokładnie

Należy wyznaczyć wartość Sight Height bardzo dokładnie, ponieważ Sight Height wraz z BC mają decydujący wpływ na trajektorię lotu. Gdy już będziemy pewni prawidłowej wartości parametru Sight Height, bez większego problemu kalkulatorem balistycznym możemy samodzielnie wyznaczać współczynniki balistyczne pocisków. Producenci pocisków wprawdzie podają w katalogach oraz na opakowaniach wartości BC, lecz rzadko kiedy jest ona zgodna z rzeczywistą wartością. Najlepszym a zarazem niezawodnym sposobem, jest samodzielne wyznaczenie wartości parametru współczynnika balistycznego BC. Ponieważ BC oraz Sight Height wpływają na trajektorię lotu pocisku to pojawiają się dwie zmienne wspólnie wpływające na wynik obliczeń. Ważne jest więc, żeby przynajmniej jeden z tych parametrów był stały oraz pewny, a to umożliwi wyznaczenie drugiego parametru.

 

Szukałem i znalazłem lecz po głębszych przemyśleniach okazało się, że nadal muszę szukać rozwiązania problemu

Znalazłem w internecie opis Svena https://airgunaccuracy.wordpress.com/chairgun-and-scope-height/ jak prawidłowo zmierzyć Sight Height. Początkowo bardzo się zapaliłem do tego pomysłu, lecz gdy przeprowadziłem analizę logiczną to zrozumiałem, że ten sposób również jest nieprawidłowy. Ten pomysł już z samej zasady jest nieprawidłowy, ponieważ zmiana długości lufy miałaby istotny wpływ na wartość parametru Sight Height. Co więcej, zmiana długości lufy wpływałaby TYLKO na wartość parametru Sight Height pozostawiając pozostałą resztę parametrów bez żadnych zmian. Jak wiadomo nie jest to możliwe, jeżeli zmieni się parametr Sight Height to zarazem ulegnie zmianie cała trajektoria lotu pocisku. Przede wszystkim ulegnie zmianie wielkość opadu pocisku, a co za tym POI. Skrócenie lufy zdecydowanie zwiększyłoby wartość parametru Sight Height, pomimo że oś lufy wcale nie oddaliła się od linii wzroku.

 

 

 

w którym miejscu Sight Height
Sight Height

 

Skoro pomimo skrócenia lufy obydwie osie nadal pozostają na swoich miejscach, to znaczy że Sight Height nie uległ ŻADNEJ zmianie. Parametr Sight Height nie może być mierzony na końcu lufy, ponieważ odległość pomiędzy liniami determinuje wartość parametru Sight Height. Wydaje mi się, że całe zamieszanie wynikło z tego, że twórcy kalkulatorów balistycznych wymagają tego parametru jako odległości, zamiast kąta. Gdyby wartość parametru Sight Height wprowadzać w stopniach określających kąt pomiędzy osią lufy a linią wzroku, problem zostałby wyeliminowany. Przeciętnemu użytkownikowi łatwiej zmierzyć odległość, niż dokładnie zmierzyć kąt pomiędzy osią lufy a linią wzroku.

 

Która metoda jest prawidłowa ?

Według mnie, wyznaczanie Sight Height na końcu lufy nie jest prawidłową metodą, ponieważ długość lufy będzie radykalnie wpływała na wynik. Żeby wykazać jak istotny będzie wpływ długości lufy na parametr Sight Height proponuje wykonać eksperyment:

Zamocujmy sztywno w imadle karabin z bardzo długą lufą, tak żeby karabin nie miał najmniejszej możliwości drgnięcia. Oddając strzał zmierzmy parametr Sight Height, następnie obcinamy czyli skracamy lufę o 1 metr i oddajemy drugi strzał.

Kierunek strzału oraz balistyka nie ulegną zmianie (pod warunkiem zachowania identycznej prędkości wylotowej pocisku). Ponieważ zarówno oś lufy jak i linia celowania są tam gdzie były do tej pory, więc nie uległy przesunięciu. Jak wykazałem nic się nie zmieniło, poza naszym parametrem Sight Height który po operacji skrócenia lufy „teoretycznie” uległ radykalnemu zwiększeniu. Ponieważ linie osi nie uległy przemieszczeniu względem siebie po skrócenia lufy, to tak naprawdę Sight Height nie zmienił swojej wartości.

Kalkulator balistyczny na podstawie nowego parametru Sight Height zmienionego po obcięciu lufy, wyznaczy nam nową, inną trajektorię lotu pocisku. Jak można się domyślić, przy zachowaniu tej samej prędkości wylotowej oraz masie pocisku trajektoria lotu jednak nie ulegnie żadnej zmianie!!! Skoro trajektoria lotu pocisku nie uległa zmianie, to znaczy że parametr Sight Height pomimo skrócenia lufy, również nie uległ zmianie. Ten eksperyment jasno wskazuje, że nie można mierzyć Sight Height na końcu lufy, ponieważ długość lufy wpływałaby na wynik pomiaru. Jak wiadomo eksperyment skrócenia lufy, nie ma żadnego wpływu na położenie linii wzroku względem osi lufy.

Nie należy wykonywać tego eksperymentu fizycznie, wystarczy narysować na kartce papieru, lub skorzystać z rysunku wyżej, dzięki temu oszczędzimy lufę 😉

 

A może parametru Sight Height wcale nie da się zmierzyć, może trzeba go obliczyć ?

Sight Height powinien być mierzony inaczej, na pewno nie na końcu lufy, o ile w ogóle da się go zmierzyć. Prawdopodobnie nie da się go zmierzyć, nawet jeżeli krzyż będzie na stałe ustawiony np. na 100 metrów jak wcześniej założyłem. Nie jest problemem wyznaczyć punkt pomiarowy na geometrycznej osi przewodu lufy, bez najmniejszego problemu można to zrobić. Czyli jeden punkt pomiarowy już mamy, ale jak wyznaczyć aktualne położenie środka siatki celowniczej zamontowanej wewnątrz lunety ? Gdyby lunetę można było rozdzielać na pół i zobaczyć jej przekrój, to nie byłoby problemu z wyznaczeniem położenia krzyża. Niestety, bez rozprucia lunety nie da się tego zrobić, a rozpruta luneta ukazująca przekrój wewnętrzny nie nadaje się do użytku. Co więcej, środek siatki celowniczej przemieszcza się w górę bądź w dół, nadążając za regulacją wysokości krzyża !!! Więc jak można zmierzyć parametr, który z natury nie będzie stały w lunecie posiadającej regulację wysokości siatki celowniczej ?

 

Jeżeli nie da się zmierzyć to należy wyznaczyć przy pomocy istniejących narzędzi np. kalkulatora balistycznego

Więc jak w takim przypadku można sobie poradzić z tym problemem?  Parametr Sight Height można wyznaczyć używając kalkulatora balistycznego, podstawiając zbadaną trajektorię lotu. Należy tak modyfikować podstawiane parametry Sight Height i (BC) w okienka kalkulatora, aby nasza trajektoria pokryła się z wyliczoną trajektorią. Dzięki użyciu kalkulatora balistycznego otrzymujemy obydwa parametry, (BC) oraz Sight Height (dla 100 metrów czy innego wybranego przez nas zakresu). Nasz wyliczony parametr Sight Height zostaje już zapisany na stałe, jako stała wartość, ale tylko dla konkretnego ustawienia wysokości krzyża. Dzięki temu wszelkie zmiany trajektorii lotu pocisku, będą już zależne wyłącznie od współczynnika balistycznego (BC) pocisku. Założenie to będzie prawdziwe tylko warunkowo, przy zachowaniu niezmiennej masy i prędkości wylotowej pocisku oraz określonego ustawienia wysokości krzyża. Jak wiadomo te warunki nie są specjalnie trudne do spełnienia. 

 

A może jednak Sven ma rację ?

Można mierzyć odległość na końcu lufy pomiędzy osiami tylko pod jednym warunkiem, że podawany byłby dodatkowy parametr odległości przecięcia osi. Odległość przecięcia linii wzroku z linią osi przewodu lufy, to tzw. pierwsze „zero” celownika. Jak wiemy, ta odległość jest wprowadzana do kalkulatora balistycznego! Zarówno przecięcie się obydwu linii, jak również tylko zetknięcie się (w przypadku tzw. pojedynczego „zera”), w tym przypadku są równoważne. Dzięki temu kalkulator balistyczny jest w stanie wyliczyć rzeczywisty parametr Sight Height przy pomocy Twierdzenia Pitagorasa. Byłby to zdecydowanie najlepszy sposób, ponieważ kalkulator balistyczny na bieżąco miałby wprowadzane aktualne położenie pierwszego „zera”. Po zmianie wyzerowania na inną odległość, linia wzroku również ulegnie przemieszczeniu. Położenie linii wzroku na bieżąco podążą za zmianą położenia w pionie siatki celowniczej, proporcjonalnie przestawiając odległość do pierwszego „zera”.

To powoduje, że kalkulator balistyczny zawsze na bieżąco nadąża za przemieszczającą się optyczną linią wzroku względem nieruchomej osi przewodu lufy. To rozumowanie jasno wskazywałoby, że Sight Height nie jest żadnym parametrem, lecz zmierzonym rozmiarem jednego z dwóch boków trójkąta. Drugi bok trójkąta, to odległość od końca lufy do punktu zetknięcia lub przecięcia linii, czyli pierwszego lub jedynego „zera”. Nie trudno się domyślić, że mając wymiary dwóch boków trójkąta, można obliczyć wymiar trzeciego boku a zarazem całego trójkąta. Dzięki Twierdzeniu Pitagorasa możemy wyliczyć wszystkie parametry tego trójkąta, łącznie ze wszystkimi kątami. Na podstawie tych wyliczeń kalkulator balistyczny jest w stanie precyzyjnie wyznaczyć aktualne położenie optycznej linii wzroku. Teraz pozostało mi już tylko sprawdzić czy tak jest rzeczywiście.

 

Sven w swoim wywodzie nigdzie nie wspomina o odległości wylotu lufy do pierwszego „zera”.

Jak już wykazałem ta odległość ma kluczowe znaczenie dla kalkulatora balistycznego precyzyjnie wyliczającego przebieg linii wzroku na podstawie Twierdzenia Pitagorasa. Taki sposób obliczania położenia linii wzroku, uniezależniałby otrzymany wynik od długości lufy, którą można by dowolnie skracać lub wydłużać. Pomimo zmieniającej się odległości linii wzroku od wylotu lufy, kalkulator balistyczny prawidłowo wyznaczałby aktualne położenie linii wzroku. Warunkiem jest aby kalkulator balistyczny obliczał to, na podstawie kąta wyliczonego z powstałego trójkąta prostokątnego. Wiadomym jest, że suma wszystkich kątów wewnątrz trójkąta to 180 stopni, wiadomo też, że jeden z kątów ma 90°. Z tego wynika, że suma pozostałych dwóch kątów w trójkącie prostokątnym to również 90°. Kalkulator balistyczny musi wyliczyć kąt pomiędzy linią wzroku a osią lufy znajdujący się w miejscu wyzerowania celownika optycznego. Taki sposób wyliczania Sight Height uniezależnia obliczenia od wpływu zmiany długości lufy czy też zastosowania skośnego montażu celownika na wynik.

Lista moich artykułów związanych ze strzelectwem